Op woensdag 10 juni kwamen zo’n 35 betrokkenen bij elkaar op boerderij Hermans Dijkstra in Midwolda. Onderzoekers, agrariërs, waterschappers, gemeenteambtenaren en vertegenwoordigers van provincie en het Rijk: ze deelden hun kennis, stelden kritische vragen en gingen met elkaar in gesprek over het initiatief Van Aa naar Zee.
Het initiatief Van Aa naar Zee richt zich op het herstellen van de natuurlijke overgang tussen zoet en zout water. Deze overgang was ooit kenmerkend voor het gebied waar de Westerwoldse Aa uitmondt in de Dollard. Deze belangrijke schakel voor water en biodiversiteit is in de loop van de tijd verloren gegaan.
Landschapsarchitect Martin van Dijken presenteerde de resultaten van meerdere onderzoeken, van klimaat en ecologie tot landbouw en cultuurhistorie. Zijn boodschap was helder: dit is nog geen plan, maar een idee dat zorgvuldig wordt verkend.
De onderzoeken bevestigen dat de regio voor grote opgaven staat. De zeespiegel stijgt, de bodem daalt en zoet water wordt schaarser. Tegelijk heeft het Oldambt al eeuwenlang productieve landbouwgrond, met een eigen identiteit en een gemeenschap die verbonden is aan de regio. In kleine groepen gingen deelnemers in gesprek over dilemma’s zoals grote versus kleine schaal en tegengaan bodemdaling versus tegengaan verzilting. De conclusie was steeds dezelfde: er is geen eenvoudig antwoord. Er is maatwerk nodig en de keuzes hangen sterk af van de plek.
In een tweetal panelgesprekken gingen experts met elkaar in gesprek over de onderzoeken en de dilemma’s. Er klonk een duidelijke boodschap: de uitwerking van de verkenningsfase moet concreter worden voor een volgende stap. Zo wees Thomas Ietswaart, adviseur duurzame ontwikkeling, op succesvolle zoet-zoutovergangen elders in Nederland en benadrukte hij dat die overgangen konden worden gerealiseerd door doelen slim te verbinden met andere opgaven en activiteiten. Een breed gevoel dat werd gedeeld door de experts en deelnemers in de zaal was dat het geen besluit mag worden dat over mensen wordt genomen, maar een besluit dat samen met inwoners van de regio tot stand moet komen.
De Landschapswerkplaats gaat de komende periode het initiatief verder verdiepen en concretiseren, zonder vooruit te lopen op besluiten. Tegelijk wordt gezocht naar een organisatie die het initiatief Van Aa naar Zee onder haar hoede wil nemen, ook nadat de Landschapswerkplaats is gestopt.